Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla
Hamd, sana ve övgülerin en güzeli, ezelde ve ebedde var olan, lutfuyla kâinatı ve bizleri yaratıp var eden, sayısız nimetlerle yaşatan ve rahmetiyle doğru yolu gösteren Allah (c.c)'a mahsustur.
Salât ve Selam da,
Âlemlerin Rabb'i tarafından sevilen, insanların ise tanıyıp, idrak edebilme nisbetince sevebildikleri, efendimiz, önderimiz, rehberimiz Hz.Muhammed Mustafa’ya, ailesine, ashabına ve onun yolunu izlemeye calısan ümmeti üzerine olsun.
Şirk kavramı, yaşadığımız coğrafyada ki insanlarımızın doğru yada yanlış genel olarak duydukları veya bildikleri bir kavramdır.
ŞİRK: Ortak olmak manasına gelen "Şe-Ri-Ke" fiil kökünden bir mastar olan "şirk" kelimesi; ortak koşma, ortak tanıma anlamına gelir. İslami pratikteki anlamı ise âlemlerin Rabb'ı olan Allah (c.c)'a zatında ve sıfatlarında eş koşmak veya Allah'a ortak isnat etmektir.
"Şirk" kavramı, islam’ın kuşattığı bütün meselelerde Allah'a eş koşmak veya Allah'a ortak isnat etmek manasına gelmesine rağmen, günümüzde ki toplumsal anlayışa göre genel olarak, Allah’ı inkâr manasına gelmektedir. Nitekim Allah'ı inkâr eden kâfirlere "müşrik",Allah'a inandığını ileri süren müşriklere ise "Müslüman" denilmesinin nedeni, bu çarpık anlayıştır. Oysa İslam’la mükellef olan bir insan yaratılışla ilgili bazı olayları görerek ve tefekkür ederek;"Allah vardır" dese sadece bu ikrar ve bu inanç o insanı Müslüman yapmaz. Bilindigi gibi müşrikler de yaratıcı olarak Allah'a ve Allah'ın varlığına inanmaktadırlar. Nitekim müşriklerle ilgili olarak Kur'an'ı Kerim'de şöyle buyrulmaktadır.
43/87- Eğer sen onlara kendilerini kimin yarattığını sorsan elbette: "Allah" derler. O halde nasıl haktan çevriliyorlar? 29/61- And olsun ki onlara, "Gökleri ve yeri yaratan, güneşi ve ayı buyruğu altında tutan kimdir?" diye sorsan "Allah" derler. O halde nasıl (haktan) çevrilip döndürülüyorlar?
Andolsun, onlara;"Gökten su indirip de ölümünden sonda yeryüzünü dirilten kimdir?" diye soracak olursan, şüphesiz; "Allah" diyeceklerdir. De ki "Hamd Allah'ındır."Hayır onların çoğu akletmiyorlar. (Ankebut 63)
Ayetlerde gösterildiği gibi Allah'a inanmak "Müslüman"olmamız anlamına gelmiyor çünkü hala O (c.c) ortak koşuyor olabiliriz. Eğer böyle bir şeyi üzerimizde taşıyorsak "Müslüman" değil "Müşrik" olmuş oluruz.
Şirk'in genel anlamını anladıktan sonra Şirk'i İtikadi ve ameli şirk olmak üzere iki gruba ayırabiliriz.
1-) İtikadi şirk: İtikad demek, bir dinin temel inanç değerlerine kalbi bağlılık veya inanmak demektir.
İslam'a göre en temel inanç, Allah inancıdır. Tabi ki bu Allah inancı, değişik menkıbelerde ve hurafelerde karışık hikâyelerde verilmeye çalışılan Allah inancı değildir. Allah inancının nasıl ve ne şekilde olacağını bildiren yegâne kaynak, Kur’an’ı Kerim’dir. Müslümanlar yaratılmış birer mahlûk olduklarının idrakine vararak, Yaratıcıyı kendi akıllarına ve yaklaşımlarına göre tarif etmekten veya tanımlamaktan şiddetle kaçınırlar. Müslümanlara göre Allah (c.c)'ın en doğru tanımı, Allah’ın Kur'an'ı Kerim'de kendi zatıyla ilgili olarak yaptığı tanımdır. Müslümanlar bu tanımı ne eksiltmeye ve nede çoğaltmaya çalışırlar.Çünkü böylesi yaklaşımlar,insanların büyük bir bölümünü,şirk vadisine sürükleyen yaklaşımlardır.İtikadi şirk'in temelinde,Allah inancında meydana gelen bu gibi sapık yaklaşımlar bulunmaktadır.Nitekim müşriklerin büyük bir kısmı,böylesi yaklaşımlarla Allah'a zatında ve sıfatlarında şirk koşan kimselerdir.
İtikadi şirk içinde bulunan kimseler, genellikle müslüman olduklarını zanneden veya müslüman olduklarını ileri süren kimselerdir. Bunlarda meydana gelen itikadi şirkten, ne yazık ki birçok örnekler verebilmemiz mümkündür.
Örneğin; herhangi bir insan, Yegane Halık, yegane yaratıcı olan Allah'a inandığını söyleyip; kainatın, dünyanın ve dünyanın içindekilerinin yaratılışını, Allah’la beraber başka şeylerde de nisbet ediyorsa, yegane Rezzak, yani yegane rızık verici olarak Allah'a iman ettiğini söyleyip; hidayet edici olarak başka şeyleri de görüyor ise, yegane ve mutlak Hakim olan Allah'a iman ettiğini söyleyip; hakimiyeti Allah'tan başka kimselere veya mercilere nispet ediyorsa... Böylesi inanışlarda bulunan insanlar itikadi şirk içerisindedir.
Umarım böylelikle itikadi şirkin ne olduğunu anlamışızdır. İtikadi şirk Allah'ın zatında ve sıfatlarında O’na ortak koşmaktır. Allah’a ait olan isimleri bir başkasına nispet etmemizde O’nun sıfatlarında O’na şirk koşmaktır.
2-) Ameli Şirk:"Amel",fiil, eylem, hareket, davranış manasına gelir. İnsanın bütün bir yaşantısında meydana gelen fiil, eylem ve davranışlarda ki şirklere, kısaca ameli şirk diyoruz. Ameli şirk, bizzat fiil ve eylemlerde meydana gelen şirktir.
Mesela gaybı bildirdikleri inancıyla kâhinlere gitmek, göz boncuğu veya katır boncuğu takarak, bunlardan fayda ummak, ölülerden veya birer mahlûk olan yaratılmışlardan gaybi yardım istemek, Allah’tan başkasına kurban kesmek.
Verdiğimiz örneklerde belli oluyor ki ameli şirk insanların Allah’ın yapabileceklerini başkalarından umuyor olmalarıdır. Böylelikle İnsanlar şuan ki zamanda güllü babaya bilmem başka bir babanın türbesine gidip onlardan yardım himmet istemektedirler. Bu tür şeyler batıl inaçlardır ve şirktir. Ölen bir insanın canlı olan bizlere ne bir faydası nede bir zararı dokunamaz. İnsanlarımızın bu hallere gelmesindeki asıl sebep şirk'in ne anlamına geldiğini Kur’anın anlattığı şekliyle bilmemeleridir. Çünkü Kur’anı kendi dilerlide okumalarının günah olduğunu düşünüyorlar. Abdestsiz de yaklaşmaya korktukları için evlerinin köşesinde, kimsenin uzanamayacağı yüksek bir yere, duvara asıyorlar. Kur’anın daha çok cildiyle ilgili oldukları için bu bilgilerden de habersizler.
Böylelikle yüzeysel bir anlatım olsa da Şirk’in ne manaya geldiğini öğrenmiş olduk. Artık bize düşen bir an önce kendimize çeki düzen verip, bu tür şirklerden korunmak ve Kur'an'ın bize anlatmak istediği mesajları anlayıp hayatımıza aktarmak olmalıdır. Allah bizi tüm günahlarımızdan dolayı affetsin ve bizlere hidayeti bahşetsin.
Selam ve dua ile...
BENGİN AKAN